Sinds 1 juli 2017 is elke werkgever in Nederland verplicht een basiscontract te hebben met een arbodienst of een gecertificeerde bedrijfsarts. Maar wat doet zo’n arbodienst eigenlijk, wat staat er in dat basiscontract, en wanneer kies je voor maatwerk of vangnet?
Een arbodienst ondersteunt werkgevers bij verzuim, RI&E en preventie. Elke werkgever met personeel is sinds 2017 verplicht een basiscontract te hebben. Je kiest tussen een vangnetregeling (een externe arbodienst doet alles) of een maatwerkregeling (je werkt met een eigen bedrijfsarts of preventiemedewerker). Het basiscontract regelt minimaal toegang tot de bedrijfsarts, de RI&E-toets en de second opinion-procedure.
Wat is een arbodienst?
Een arbodienst is een gespecialiseerde organisatie die werkgevers helpt bij het naleven van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). De kern is: zorgen dat medewerkers veilig en gezond kunnen werken. Een arbodienst combineert daarvoor verschillende expertises in één team:
- Bedrijfsartsen — BIG-geregistreerde artsen gespecialiseerd in arbeid en gezondheid, verantwoordelijk voor verzuimbegeleiding en preventief medisch onderzoek.
- Arbeidsdeskundigen — experts die werk en werknemer op elkaar afstemmen, bijvoorbeeld bij re-integratie in een tweede spoor.
- Arbeidshygiënisten — deskundigen voor risico’s zoals geluid, stof, gevaarlijke stoffen en klimaat op de werkvloer.
- Veiligheidskundigen — specialisten in machinerisico’s, valgevaar, brandveiligheid en PBM-keuze.
Bij Arbodienst Nederland zit deze expertise gebundeld binnen NLSafetyGroup, waardoor je bedrijfsarts, RI&E-adviseur en BHV-instructeur (via HBO Safe) uit één team krijgt.
Wanneer ben je verplicht een arbodienst te hebben?
Het korte antwoord: vanaf je eerste medewerker. Sinds de wijziging van de Arbowet op 1 juli 2017 moet elke werkgever met personeel een schriftelijk basiscontract hebben met een gecertificeerde arbodienst of een zelfstandige bedrijfsarts. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert dit en kan boetes opleggen tot €1.500 per overtreding.
De verplichting geldt voor:
- BV’s, eenmanszaken en stichtingen met personeel in loondienst;
- werkgevers die personeel inhuren via uitzendbureaus (de uitzender is dan formeel werkgever);
- opdrachtgevers van zzp’ers die feitelijk als werknemer fungeren (schijnzelfstandigheid).
Basiscontract: wat moet erin?
De Arbowet schrijft voor wat een basiscontract minimaal regelt. De kern bestaat uit zeven punten:
| Onderwerp | Wat regelt het basiscontract? |
|---|---|
| Bedrijfsarts | Toegang tot een bedrijfsarts voor preventie, verzuimbegeleiding en re-integratie. |
| Open spreekuur | Medewerkers kunnen zelf, zonder tussenkomst van de werkgever, een bedrijfsarts raadplegen. |
| Werkplekbezoek | De bedrijfsarts mag op verzoek de werkplek bezoeken. |
| RI&E-toets | Een kerndeskundige toetst je Risico-Inventarisatie & -Evaluatie. |
| PAGO | Periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek voor medewerkers. |
| Klachten en geschillen | Een klachtenprocedure over de bedrijfsarts. |
| Second opinion | Het recht voor medewerker en werkgever om een second opinion te vragen bij een andere bedrijfsarts. |
Vangnetregeling of maatwerkregeling?
Je hebt twee smaken voor hoe je de arbozorg organiseert:
1. Vangnetregeling
Je sluit een contract met een gecertificeerde arbodienst die alle wettelijke taken voor je uitvoert. Dit is de eenvoudigste route en geschikt voor de meeste MKB-werkgevers. De pakketten van Arbodienst Nederland (Eigen Regie, Basis, Vitaal) vallen onder deze regeling.
2. Maatwerkregeling
Je richt de arbozorg deels intern in — bijvoorbeeld met een eigen preventiemedewerker of een vaste zelfstandige bedrijfsarts — en koopt alleen specifieke diensten in. Dit vereist instemming van de Ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging en is vooral interessant voor bedrijven met > 50 medewerkers en eigen HR-capaciteit.
Voor MKB’ers tot ~50 medewerkers is de vangnetregeling vrijwel altijd voordeliger én simpeler. Pas bij grotere organisaties met een eigen HR-afdeling en preventiemedewerker wordt maatwerk aantrekkelijk.
Wat doet een arbodienst concreet?
In de praktijk komt een arbodienst op vijf kerntaken neer:
- Verzuimbegeleiding volgens de Wet Poortwachter — van probleemanalyse in week 6 tot WIA-aanvraag in week 104. Zie de complete tijdlijn.
- RI&E opstellen en toetsen — de wettelijk verplichte risico-inventarisatie. Zie RI&E in 5 stappen.
- Preventief medisch onderzoek (PMO/PAGO) — periodiek aanbod aan medewerkers om hun gezondheid in relatie tot het werk te beoordelen.
- BHV-advies en compliance — ondersteunen bij BHV-organisatie en jaarlijkse ontruimingsoefeningen.
- Arbobeleid en compliance — ondersteunen bij Arbocatalogi, beleidsstukken en audits.
30 minuten kennismaken?
Onze arbo-adviseur kijkt mee naar je huidige situatie en laat zien hoe Arbodienst Nederland je arbozorg kan oppakken — persoonlijk advies plus het Mr. Safety platform.
Hoeveel kost een arbodienst?
Tarieven verschillen sterk per aanbieder. Bij traditionele arbodiensten betaal je gemiddeld €15–€40 per medewerker per maand, vaak met losse uurprijzen voor bedrijfsarts-consulten. Arbodienst Nederland werkt met transparante all-in tarieven vanaf €10 per medewerker per maand (Eigen Regie), inclusief het Mr. Safety platform met digitale RI&E en AI-assistent. Lees meer in wat kost een arbodienst voor het MKB in 2026?
Hoe kies je een arbodienst?
Stel jezelf vijf vragen voordat je kiest:
- Is de bedrijfsarts BIG-geregistreerd? Check het BIG-register voor zekerheid.
- Is de arbodienst gecertificeerd? Een gecertificeerde arbodienst voldoet aan het Certificatieschema Arbodiensten.
- Hoe is de schaal en bereikbaarheid? Krijg je een vast aanspreekpunt of een wisselend callcenter?
- Wat zijn de all-in kosten? Vraag een volledig overzicht inclusief consulten, RI&E-toets en eventuele meerkosten.
- Wordt digitaal werk ondersteund? Een live dashboard voor verzuim en compliance scheelt enorm in administratie.
Veelgestelde vragen
Ja. De verplichting geldt vanaf de eerste medewerker met een arbeidsovereenkomst, ongeacht of jij zelf ZZP’er of BV bent. Je hebt dus al een basiscontract nodig zodra één werknemer op de loonlijst staat.
Nee. Een huisarts is geen bedrijfsarts. Alleen artsen die zijn ingeschreven in het register van Bedrijfsartsen (NVAB / BIG) mogen verzuim begeleiden en re-integratie adviseren. De Arbeidsinspectie en het UWV controleren hierop.
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan boetes opleggen vanaf €1.500 per overtreding. Bovendien loop je het risico op een loonsanctie van het UWV (tot 52 weken doorbetaling) als je verzuim niet conform de Wet Poortwachter begeleidt.