De Risico-Inventarisatie & -Evaluatie is één van de twee meest gecontroleerde onderdelen door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Toch heeft naar schatting nog steeds zo’n 40% van de Nederlandse MKB-bedrijven geen actuele RI&E. Dit stappenplan helpt je in één keer goed te beginnen.
De RI&E bestaat uit vijf stappen: inventariseren, evalueren, plan van aanpak, toetsen, uitvoeren & evalueren. Werkgevers met ≤ 25 medewerkers mogen onder voorwaarden een branche-RI&E gebruiken zonder externe toets. Bij grotere organisaties is een toets door een gecertificeerde kerndeskundige verplicht. Bij Arbodienst Nederland zit een digitale RI&E-tool in elk pakket.
Waarom een RI&E (en wat staat erin)?
Artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht je als werkgever om “schriftelijk vast te leggen welke risico’s de arbeid voor de werknemers met zich brengt”. Dat klinkt droog, maar het is de basis voor alles wat je daarna doet: BHV-organisatie, PBM-keuze, werkplekonderzoek, training, beleid en zelfs je verzuimprognose vloeien voort uit de RI&E.
Een goede RI&E bevat ten minste:
- Een inventarisatie van alle risico’s — fysiek, chemisch, biologisch, psychosociaal en machine-veiligheid;
- Een evaluatie van die risico’s op kans en gevolg;
- Een Plan van Aanpak met concrete maatregelen, deadlines en verantwoordelijken;
- Een toets door een gecertificeerde kerndeskundige (afhankelijk van bedrijfsgrootte).
Stap 1 — Inventariseer alle risico's
Loop je werkplekken en taken systematisch na en breng alle gevaren in kaart. Werk per categorie:
- Fysieke risico’s — tillen, beeldschermwerk, klimaat, geluid, trillingen.
- Chemische en biologische risico’s — gevaarlijke stoffen, schoonmaakmiddelen, biologische agentia.
- Machine- en verkeersveiligheid — bewegende delen, intern transport, ladders, valgevaar.
- Brand en explosie — opslag, vluchtwegen, lithium-ion batterijen, gasinstallaties.
- Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) — werkdruk, agressie, ongewenst gedrag, discriminatie. Sinds 2017 verplicht onderdeel.
Betrek medewerkers actief in deze fase. Zij weten als geen ander welke risico’s in de dagelijkse praktijk spelen.
Stap 2 — Evalueer kans en gevolg
Bepaal per risico een prioriteit. Een veelgebruikte methode is de Fine & Kinney-formule: risicoscore = kans × blootstelling × effect. Eenvoudiger werkt een 5×5 matrix waarin je kans (1–5) en gevolg (1–5) tegen elkaar afzet. Alles boven de diagonaal pak je eerst aan.
Stap 3 — Maak een Plan van Aanpak
Dit is waar je RI&E praktisch wordt. Beschrijf per geprioriteerd risico:
- De maatregel — volg de arbeidshygiënische strategie: bron > collectief > individueel > PBM;
- De verantwoordelijke — naam, geen functie;
- De deadline — concrete datum, geen “ZSM” of “doorlopend”;
- Het budget — geld én tijd;
- De controle — hoe stel je vast dat de maatregel werkt?
Maak van het Plan van Aanpak een levend document, niet een ordner in de kast. Bij Arbodienst Nederland staat het Plan van Aanpak in Mr. Safety met automatische deadline-bewaking — verantwoordelijken krijgen 30 en 7 dagen vooraf een seintje.
Stap 4 — Laat de RI&E toetsen
Een gecertificeerde kerndeskundige — bedrijfsarts, arbeidshygiënist, veiligheidskundige of arbeids- en organisatiedeskundige — toetst je RI&E op volledigheid en betrouwbaarheid. Dit is verplicht, met één uitzondering: gebruik je een door SZW erkende branche-RI&E en heb je ≤ 25 medewerkers, dan is de toets niet nodig.
| Bedrijfsgrootte | Toets verplicht? |
|---|---|
| 1–25 medewerkers met erkende branche-RI&E | Nee |
| 1–25 medewerkers zonder branche-RI&E | Ja |
| 26+ medewerkers | Altijd ja |
Stap 5 — Voer uit en evalueer jaarlijks
Een RI&E die niet leidt tot actie is juridisch waardeloos. Plan kwartaalvoortgang in en evalueer minimaal jaarlijks of de RI&E nog actueel is. Bij grote veranderingen — verhuizing, nieuwe machines, fusie, ander productieproces — maak je tussentijds een addendum.
Digitale RI&E in één middag klaar
Mr. Safety biedt branchegerichte RI&E-templates, een Plan van Aanpak met deadlines en automatische toetsing door onze kerndeskundigen. Inbegrepen in elk pakket vanaf €10 per medewerker per maand.
Veelgemaakte fouten
- Plan van Aanpak ontbreekt of is onvolledig. Een RI&E zonder PvA is de meest gegeven boete door de Arbeidsinspectie.
- Psychosociale arbeidsbelasting niet meegenomen. Sinds 2017 verplicht onderdeel; werkdruk en agressie horen er expliciet in.
- RI&E is ouder dan vijf jaar. Hoewel er geen wettelijke houdbaarheidsdatum is, gaat de Arbeidsinspectie er bij >5 jaar van uit dat het niet actueel is.
- Geen toets gedaan terwijl wel verplicht. Een ongetoetste RI&E telt niet mee, ook al is hij verder compleet.
Veelgestelde vragen
De toets door een gecertificeerde kerndeskundige kost los gemiddeld €750–€1.500 per locatie. Bij Arbodienst Nederland is de toets inbegrepen vanaf het Basis-pakket (€15 per medewerker per maand).
De Arbowet zegt niet “X keer per jaar”, maar wel dat de bedrijfsarts bij de RI&E-toets en bij verzuimadvies de werkplek moet kunnen bezoeken indien nodig. In de praktijk komt dat doorgaans neer op minimaal één bezoek tijdens de RI&E-toets en daarna op afroep.
Ze vragen vrijwel altijd naar drie documenten: de RI&E, het Plan van Aanpak en het basiscontract met de arbodienst. Zorg dat deze drie binnen 30 minuten op te roepen zijn. Boete voor ontbrekende RI&E: vanaf €750 (kleinbedrijf) tot €4.500.