Een valharnas, ademluchttoestel of gehoorbescherming die niet meer doet wat ie moet doen is gevaarlijker dan helemaal geen beschermingsmiddel — medewerkers vertrouwen erop. De Arbeidsinspectie controleert daarom streng op periodieke keuring en registratie. Dit artikel geeft per type PBM de frequentie, de juridische basis en wat er minimaal in je register hoort.
De juridische basis staat in artikel 7.4a en 8.1 Arbobesluit en de Europese PBM-Verordening 2016/425. Standaard-frequentie voor “categorie III” (levensreddende) PBM is minimaal eens per 12 maanden. Visuele inspectie vóór elk gebruik. Register moet bevatten: type, serienummer/ID, uitgiftedatum, gebruiker, keuringsdatums en keuringsstatus. Mr. Safety bevat een module die dit volledig automatiseert.
De juridische basis
Vier pijlers:
- Arbobesluit art. 7.4a — arbeidsmiddelen (en daarmee PBM) moeten in goede staat zijn en regelmatig worden gekeurd door een deskundige.
- Arbobesluit art. 8.1 — verplichte registratie van uitgereikte PBM, voorlichting en instructie aan de gebruiker.
- PBM-Verordening (EU) 2016/425 — productverordening: alle nieuwe PBM moet CE-gemarkeerd zijn en een conformiteitsverklaring hebben.
- NEN-normen en fabrikant-instructies — de fabrikant bepaalt de frequentie binnen de juridische minimumeis. Vaak ligt die strenger.
Categorieën volgens de PBM-Verordening
- Categorie I — minimale risico’s (tuinhandschoenen, regenkleding). Geen verplichte keuring, alleen visuele inspectie.
- Categorie II — middelmatig risico (veiligheidsschoenen, helmen, veiligheidsbrillen). Periodieke inspectie aanbevolen, vervang volgens slijtage.
- Categorie III — levensreddend of onomkeerbaar letsel (valharnas, ademlucht, snijbescherming, elektrisch beschermend, gehoorbescherming > 92 dB). Jaarlijkse keuring verplicht.
Frequenties per type PBM
| PBM-type | Keuring | Vóór gebruik | Levensduur |
|---|---|---|---|
| Valharnas + lijn | 12 maanden | Visueel | 10 jaar of na val |
| Ademlucht-set | 12 mnd + flessen 5 jr | Drukcontrole | 15 jr (fles) |
| Gasmasker / filter | 12 mnd, filter na openen direct | Visueel + dichtheid | Filter 6 mnd na openen |
| Schoenen S3 | Geen periodiek | Visueel | Bij slijtage |
| Veiligheidshelm | Visuele inspectie 12 mnd | Visueel | 5 jaar vanaf productie |
| Gehoorbescherming | Pasvormcheck 3 jr | Visueel | ~5 jaar (otoplastiek) |
| Snij/las bescherming | 12 mnd bij cat. III | Visueel | Volgens fabrikant |
| Elektr. isolerende handschoenen | 6 maanden | Inflatietest | Tot eerste afkeur |
De gegeven frequenties zijn wettelijke minima. Fabrikanten kunnen strenger zijn (bv. 6-maandelijks voor speciale toepassingen). Bij twijfel: volg de fabrikant. Bij audits is het bijgeleverde productinstructieblad de bron-van-waarheid.
Wat moet er in het PBM-register?
De minimum-velden voor compliance volgens art. 8.1 Arbobesluit:
- Type en model PBM;
- Serienummer of intern asset-ID;
- Productiedatum (datumstempel) en aanschafdatum;
- Naam van uitgereikte medewerker;
- Datum van uitgifte en eventuele terugname;
- Datum laatste keuring + naam keurmeester;
- Status: in gebruik / in keuring / afgekeurd / uit gebruik;
- Datum eerstvolgende keuring (notificatie!);
- Conformiteitsverklaring of CE-document (PDF).
PBM-beheer automatiseren?
De PBM-module van Mr. Safety beheert je hele register, stuurt automatische herinneringen 30 dagen voor een keuringsdatum en houdt audit-logs vast voor de Arbeidsinspectie. Inbegrepen vanaf het Vitaal-pakket.
Wie mag de keuring uitvoeren?
De wet eist een “aangewezen deskundige”. Drie routes:
- Externe keuringspartij — gespecialiseerd in valbeveiliging of ademlucht (bv. via NLSafetyGroup, Mennens, Lyreco Safety). Voordeel: onafhankelijk, ervaren, draagt de aansprakelijkheid.
- Interne keurmeester — medewerker met de cursus “Vakbekwaam PBM-keurmeester” (1 of 2 dagen, ~€500–€900). Praktisch bij grote eigen voorraad.
- Fabrikant of leverancier — sommige fabrikanten leveren keuring als service mee. Vooral bij ademlucht populair.
Wat te doen bij afkeur?
- Direct uit gebruik nemen (fysiek apart leggen, niet terug in voorraad);
- Vervanging regelen voor de gebruiker met directe behoefte;
- Onbruikbaar maken voor afvoer (knip valharnasdraagband door, prik door masker);
- Registreer afvoerdatum en reden in register.
Wat ziet de Arbeidsinspectie tijdens controles?
Vaste vragen bij PBM-controles:
- “Toon mij een geldig keuringscertificaat van dit valharnas” — binnen 2 minuten op te zoeken in register;
- “Welke medewerker is verantwoordelijk voor PBM-beheer?”;
- “Hoeveel valharnassen heeft u uitstaan en wanneer is de eerstvolgende keuring?”;
- “Toon mij een toolboxmeeting over PBM-gebruik van het laatste kwartaal.”
Verbeterpunten leiden tot een waarschuwing; overtreding van keuringsplicht categorie III bij hoogwerk-werkzaamheden tot een directe boete €1.350–€6.750 per overtreding plus stillegging.
Veelgestelde vragen
Ja, mits de keuringsorganisatie geaccrediteerd is binnen de EU en de keuring voldoet aan de relevante NEN-EN-normen. Notitie in register dat de keuring uit een ander EU-land komt, en zorg dat documenten in het Nederlands of Engels beschikbaar zijn.
Inspectie = visuele controle door de gebruiker voor elk gebruik, kost geen geld en is verplicht. Keuring = grondige (functionele) toets door een aangewezen deskundige, jaarlijks bij categorie III. Beide moeten in het register.
Minimaal de levensduur van het PBM plus 5 jaar daarna voor eventuele claim-afhandeling. In de praktijk: bewaar PDF-keuringscertificaten in je systeem voor de hele eigendomsperiode + 5 jaar.