De bedrijfsarts is de spil van verzuimbegeleiding en preventie in Nederland. Sinds 1 juli 2017 is elke werkgever verplicht er een te hebben, sinds dezelfde datum heeft de medewerker recht op vrije toegang en een second opinion. Praktisch overzicht: taken, verplichting, kosten en hoe je er als MKB-werkgever snel een regelt.
Een bedrijfsarts is een arts met een erkende 4-jarige specialisatie in arbeid en gezondheid (BIG-geregistreerd, KNMG-erkend). Werkgever én medewerker hebben sinds 2017 vrije toegang. De bedrijfsarts doet probleemanalyses (week 6 Wet Poortwachter), preventieve consulten, PMO-onderzoeken en geeft re-integratie-advies. Ze zijn medisch onafhankelijk — de werkgever ziet geen diagnoses. Bij Arbodienst Nederland zit het bedrijfsarts-consult vanaf het Basis-pakket inbegrepen.
Wat is een bedrijfsarts precies?
Een bedrijfsarts is een arts die na zijn artsenstudie nog een vierjarige specialisatie in arbeid en gezondheid heeft afgerond. De titel is wettelijk beschermd. Een bedrijfsarts:
- Is BIG-geregistreerd (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg);
- Is opgenomen in het profielregister van de KNMG als specialist;
- Volgt verplicht 200 uur nascholing per 5 jaar (herregistratie);
- Heeft een wettelijk vastgelegde medische onafhankelijkheid — de werkgever mag geen druk uitoefenen op het oordeel.
Belangrijk: een bedrijfsarts is niet hetzelfde als een arbeidsdeskundige of casemanager. Lees hier het verschil.
Wat doet een bedrijfsarts in de praktijk?
De kerntaken volgen uit artikel 14 van de Arbowet en het basiscontract:
- Verzuimbegeleiding — probleemanalyse bij ziekte (uiterlijk week 6), advies over werkhervatting, re-integratie-advies tijdens het hele Poortwachter-traject van 104 weken.
- Preventief spreekuur — iedere medewerker mag op eigen initiatief de bedrijfsarts bezoeken, ook zonder ziekmelding. Werkgever krijgt hier geen melding van.
- Aanstellingskeuringen — alleen toegestaan bij specifieke functies (brandweer, piloot, beroepschauffeur) volgens de Wet op de medische keuringen.
- PMO (Periodiek Medisch Onderzoek) — structureel screenen van werkgerelateerde gezondheidsrisico’s. Werkgever ziet alleen geanonimiseerde groepsdata. Meer over PMO.
- Advies bij RI&E — de bedrijfsarts toetst de Risico-Inventarisatie en signaleert werkgebonden gezondheidsrisico’s.
- Beroepsziekten melden — verplichte melding aan het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
Wanneer ben je verplicht een bedrijfsarts in te schakelen?
De wet maakt onderscheid tussen contracteren (altijd verplicht) en inschakelen (bij specifieke gebeurtenissen):
Vanaf de eerste medewerker heb je een basiscontract met een bedrijfsarts nodig (Arbowet art. 14 lid 2). Dit mag via een arbodienst (zoals Arbodienst Nederland) of rechtstreeks met een zelfstandige bedrijfsarts. Geen contract = directe boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Uiterlijk in week 6 van het verzuim moet de bedrijfsarts een probleemanalyse opstellen (Wet Poortwachter). Mis je deze deadline, dan riskeer je een loonsanctie van het UWV: maximaal 52 weken extra loondoorbetaling.
Vrije keuze en second opinion (sinds 2017)
De wijziging van de Arbowet in juli 2017 gaf medewerkers drie nieuwe rechten:
- Vrije toegang — preventief spreekuur zonder toestemming of melding van de werkgever;
- Second opinion — recht op een tweede beoordeling door een andere bedrijfsarts (op kosten werkgever);
- Klachtenrecht — klachtenregeling verplicht in het basiscontract.
De second-opinion-bedrijfsarts moet uit een andere organisatie komen dan de eigen bedrijfsarts. Bij Arbodienst Nederland regelen we de second opinion automatisch via een onafhankelijke pool zonder kosten voor de werkgever buiten het abonnement.
Hoe schakel je een bedrijfsarts in als MKB?
Drie hoofdroutes voor het MKB:
- Via een arbodienst (Arbodienst Nederland, ArboNed, HumanCapitalCare). Voordeel: alles geregeld in één contract — bedrijfsarts, dossiervorming, casemanagement, Poortwachter-deadlines, rapportages.
- Maatwerkregeling — rechtstreeks met een zelfstandige bedrijfsarts. Vereist instemming van de OR/PVT en eigen procesinrichting. Meer werk maar potentieel goedkoper bij > 250 medewerkers.
- Vangnetregeling — standaardcontract via een arbodienst. Snelste en simpelste route voor MKB met < 250 medewerkers. Lees het verschil.
Direct een bedrijfsarts regelen?
Bij Arbodienst Nederland krijg je vanaf het Basis-pakket (€15 per medewerker per maand) een vaste bedrijfsarts, casemanager, verzuimplatform en bedrijfsarts-consulten inbegrepen. Geen losse facturen.
Wat kost een bedrijfsarts?
Drie hoofdvormen van prijsopbouw, indicatieve cijfers 2026:
- Per consult — €130–€220 voor een consult van 30 minuten. Telefonisch consult vaak €90–€110. Verslagen apart.
- Per uur — €180–€280 voor maatwerktrajecten of grote PMO’s.
- Abonnement — bij Arbodienst Nederland €15 per medewerker per maand (Basis) inclusief bedrijfsarts en casemanagement, €25 (Vitaal) inclusief onbeperkte consulten.
Voor het MKB rekent een abonnement bijna altijd voordeliger uit dan losse facturatie. Volledige kostenuitsplitsing.
Wat ziet de werkgever wel en niet?
De bedrijfsarts is medisch onafhankelijk. De werkgever krijgt nooit de medische diagnose. Wel:
- Functionele mogelijkheden (wat kan iemand wel/niet aan werk);
- Verwachte duur van het verzuim;
- Re-integratieadvies (welke aanpassingen, tempo);
- Tijdsplanning vervolgafspraken.
Een werkgever die specifieke medische informatie eist, overtreedt de AVG én de Arbowet. De bedrijfsarts mag de informatie niet delen.
Veelgestelde vragen
Ja. Je kiest als werkgever met welke arbodienst of bedrijfsarts je een contract sluit. De medewerker mag bij second opinion een andere bedrijfsarts kiezen uit een onafhankelijke pool.
Niet noodzakelijk. Sinds corona zijn videoconsulten geaccepteerde praktijk. Bij Arbodienst Nederland zijn fysieke consulten standaard mogelijk in Den Haag, en op locatie binnen 48 uur in heel Nederland (op aanvraag).
De huisarts behandelt; de bedrijfsarts beoordeelt arbeidsongeschiktheid en geeft re-integratie-advies. De bedrijfsarts schrijft geen recepten en doet geen curatieve behandeling. De huisarts mag op zijn beurt geen verzuimbegeleiding doen.