Bij langdurig verzuim is het eerste doel altijd: terugkeer in de eigen of aangepaste functie (eerste spoor). Lukt dat niet, dan ben je verplicht om actief naar werk bij een andere werkgever te zoeken — het tweede spoor. Daar gaat veel mis: te laat starten, slechte documentatie, verkeerd ingehuurd bureau. Praktische uitleg, valkuilen en wat het UWV bij de WIA-toets checkt.
Het tweede spoor start in de praktijk uiterlijk 6 weken na de eerstejaarsevaluatie (rond week 52). Het traject duurt typisch 6–12 maanden via een extern re-integratiebureau en kost €3.500–€7.500. Werkgever blijft volledig verantwoordelijk voor de uitvoering en moet alle inspanningen aantoonbaar documenteren. De grootste valkuil is te laat starten of niet duidelijk laten zien dat eerste spoor uitgesloten is — dan riskeer je een loonsanctie van het UWV: maximaal 52 weken extra loondoorbetaling.
Wat is het tweede spoor precies?
Het tweede spoor is verzamelnaam voor alle re-integratie-activiteiten gericht op werk bij een andere werkgever. Dit komt aan de orde als duidelijk wordt dat terugkeer in de eigen of een aangepaste functie binnen het eigen bedrijf onhaalbaar is. De juridische basis is de Wet Verbetering Poortwachter (artikel 7:658a BW). Wat valt er onder?
- Loopbaanassessment;
- Begeleiding bij solliciteren en netwerken;
- Bemiddeling naar geschikte vacatures;
- Werkstages bij andere werkgevers;
- Tijdelijke detachering / werk-op-proef;
- (Om)scholing waar nodig.
Wanneer is het verplicht? De timing
Volg de tijdlijn van Wet Poortwachter (zie ook onze complete tijdlijn week 1–104):
- Week 1–6 — ziekmelding, probleemanalyse bedrijfsarts.
- Week 8 — Plan van Aanpak (eerste spoor).
- Week 42 — melding aan UWV (42e-weeksmelding).
- Week 52 — eerstejaarsevaluatie: opschudmoment. Lukt eerste spoor of niet? Wat is realistisch?
- Week 52–58 — uiterlijk binnen 6 weken na de eerstejaarsevaluatie tweede-spoor-traject starten als eerste spoor uitgesloten is.
- Week 87–93 — WIA-aanvraag bij UWV met re-integratiedossier.
- Week 104 — eind loondoorbetalingsplicht; WIA-uitkering start (of niet).
De meeste loonsancties van het UWV gaan over tweede-spoor-trajecten die te laat zijn gestart. Vaak omdat werkgevers blijven hopen op eerste-spoor-terugkeer. Het UWV beoordeelt achteraf: lijkt het redelijk dat dit nog mogelijk was? Bij twijfel: start parallel met tweede spoor, je kunt het altijd weer stoppen.
Stappenplan tweede spoor
Stap 1 — Vaststellen van de noodzaak (week 50–54)
Op basis van het bedrijfsarts-advies (FML — Functionele Mogelijkhedenlijst) en de eerstejaarsevaluatie bepaal je samen met medewerker en arbodienst:
- Welke werkzaamheden zijn nog mogelijk binnen het eigen bedrijf?
- Welke aanpassingen zou eerste spoor nog kunnen redden?
- Als die uitgeput zijn: is tweede spoor de logische volgende stap?
Stap 2 — Re-integratiebureau kiezen (week 52–58)
Een gecertificeerd re-integratiebureau (Blik op Werk, IRO, KIWA) neemt de uitvoering over. Let bij keuze op:
- Blik op Werk-keurmerk (minimum-eis);
- Succespercentage geverifieerd door derde partij (geen eigen marketing-cijfers);
- Specialisatie in jouw branche of doelgroep;
- Vaste contactpersoon, geen wisselende coaches;
- Helder offerteformat met faseringen en eindrapportage.
Stap 3 — Traject in fasen (week 58–87)
- Fase 1 (4–6 weken) — intake, assessment, persoonlijk plan;
- Fase 2 (2–4 maanden) — training, sollicitatievaardigheden, eventuele scholing;
- Fase 3 (3–6 maanden) — actieve bemiddeling, stages, werkproeven.
Stap 4 — Documenteren (continu)
Ieder gesprek, iedere sollicitatie, iedere stage en ieder afwijzingsmotief moet in het re-integratiedossier. Het UWV beoordeelt geen intenties maar bewijslast.
Tweede-spoor-traject professioneel uitvoeren?
Via Arbodienst Nederland selecteren we per case een gespecialiseerd re-integratiebureau uit ons netwerk en bewaken we de Poortwachter-deadlines via Mr. Safety. Geen verrassingen bij de WIA-toets.
De 6 meest gemaakte fouten
- Te laat starten — verklaring nummer 1 van loonsancties. Begin liever te vroeg dan te laat.
- Geen of slechte FML — zonder duidelijke functiebeschrijving en beperkingen kan het bureau niet bemiddelen.
- Geen interne werkkans-check — UWV wil zien dat je eerste spoor écht hebt onderzocht: aangepaste functie, hulpmiddelen, urenreductie, afdelingswisseling.
- Slechte dossiervorming — mondelinge afspraken, ontbrekende gespreksverslagen, ongedateerde notities.
- Verkeerd bureau — goedkoopste optie zonder track-record kost achteraf meer aan loonsancties.
- Medewerker niet betrokken — eigen sollicitatie-inspanning is ook verplicht; werkgever moet aantonen dat hij medewerker daartoe heeft aangezet en gefaciliteerd.
Wat checkt UWV bij de WIA-aanvraag?
- Tijdigheid van probleemanalyse, PvA, evaluaties en tweede-spoor-start;
- Volledigheid van het re-integratiedossier;
- Aantoonbare inspanning van werkgever én medewerker;
- Reden en moment van uitsluiting eerste spoor;
- Kwaliteit en kwantiteit van sollicitatie-activiteiten;
- Goede communicatie tussen werkgever, bedrijfsarts en medewerker.
Een no-risk-polis en subsidies
Bij plaatsing in het tweede spoor zijn er financiële instrumenten die soms onbenut blijven:
- No-risk-polis — de nieuwe werkgever krijgt vanaf dag 1 de Ziektewetuitkering gecompenseerd bij hernieuwde uitval gerelateerd aan de bestaande klacht;
- Loonkostenvoordeel (LKV) — subsidie tot €6.000 per jaar voor nieuwe werkgevers bij plaatsing van mensen met arbeidsbeperking;
- Werkplekaanpassings-subsidie (UWV) — t.b.v. ergonomische aanpassingen op de nieuwe werkplek.
Veelgestelde vragen
Ja, je hebt re-integratie-plicht als werkgever. Bij niet-meewerking van medewerker moet je dat documenteren en zo nodig deskundigenoordeel UWV vragen. Eventueel kun je loonopschorten of loonstop toepassen, maar pas na bedrijfsarts-advies en formele waarschuwing.
Bij plaatsing eindigt je loondoorbetalingsplicht (eind van het lopende contract). Documenteer de plaatsing in het dossier — dit telt zwaar mee bij de WIA-beoordeling als preventief resultaat.
Ja, mits het serieus is. Het UWV accepteert (start-)ondernemerschap als re-integratie-uitkomst als er een realistisch bedrijfsplan en eerste inkomsten zijn. Geen schijnconstructie waar medewerker volgende week weer onder loon doorbetaald wil worden.